Werken met een lange keten van onderaannemers en uitleners brengt zakelijke flexibiliteit, maar legt ook substantiële juridische risico's bij de hoofdaannemer of opdrachtgever. In de Nederlandse wetgeving vormen twee afzonderlijke wettelijke kaders de basis voor financiële aansprakelijkheid in de keten: de Wet ketenaansprakelijkheid (Wka) en de Wet aanpak schijnconstructies (WAS).
Hoewel beide wetten voorkomen dat partijen onderaan de keten verplichtingen ontduiken, verschillen het doel, de controlerende instanties en de financiële waarborgen fundamenteel van elkaar. Een goed begrip van dit onderscheid voorkomt dat organisaties sturen op verkeerde beheersmaatregelen of verrast worden door loonclaims en belastingnaheffingen.
Wat is het verschil tussen Wka en WAS?
Het belangrijkste verschil tussen de Wet ketenaansprakelijkheid (Wka) en de Wet aanpak schijnconstructies (WAS) is de aard van de verplichting. De Wka is een fiscale regeling. Deze wet stelt hoofdaannemers en tussenliggende aannemers aansprakelijk voor het niet afdragen van loonheffingen en btw door onderaannemers. De Belastingdienst controleert en handhaaft dit.
De WAS valt daarentegen onder het arbeidsrecht. Deze wet beschermt de rechtspositie van de werknemer en draait om het uitbetalen van het juiste loon volgens de geldende wetgeving of cao. Als een onderaannemer zijn personeel onderbetaalt, geeft de WAS de werknemer of vakbond het recht om de claim hoger in de keten neer te leggen. De Nederlandse Arbeidsinspectie houdt hier toezicht op de naleving van de Wet minimumloon en minimumvakantiebijslag.
Het juist toepassen van ketenaansprakelijkheid helpt om beide risico's gescheiden en correct te beheren op de werkvloer en in de administratie.
Kenmerk | Wka (Fiscaal) | WAS (Arbeidsrechtelijk) |
|---|---|---|
Focus op | Loonheffingen en btw | Cao-loon en wettelijk minimumloon |
Eisende partij | Belastingdienst | Werknemer / Vakbonden |
Toezichthouder | Belastingdienst | Nederlandse Arbeidsinspectie |
Primaire dekking | Stortingen op G-rekening | Correcte contracten en cao-naleving |
Wka: Borging van loonheffingen & btw Fiscale Pijler
WAS: Borging van eerlijke beloning & cao-afspraken Arbeidsrechtelijke Pijler
Wanneer ben je aansprakelijk voor achterstallig loon?
Aansprakelijkheid voor achterstallig loon onder de WAS ontstaat als een werkgever (de direct gecontracteerde onderaannemer) de salarissen niet, niet volledig of te laat betaalt. De wet hanteert een escalatieladder. Dit betekent dat een werknemer een vaste juridische route volgt in plaats van willekeurig een partij hoger in de keten aan te spreken.
De wettelijke kaders bepalen hoe deze vordering door de keten omhoog gaat. Zodra een lagere schakel niet betaalt, schuift de verplichting door naar de eerstvolgende hogere opdrachtgever.
01
Vordering op de directe werkgever
De werknemer stelt de eigen werkgever formeel schriftelijk in gebreke voor het achterstallige loon. De werkgever krijgt een wettelijke termijn om alsnog te betalen.
02
Aansprakelijkstelling van de rechtstreekse opdrachtgever
Blijft betaling uit, dan stelt de werknemer de rechtstreekse opdrachtgever van de werkgever aansprakelijk. Dit is de eerste schakel hoger in de keten.
03
Escalatie naar de hoofdaannemer of initiële opdrachtgever
Als de tussenliggende partijen niet betalen of onvindbaar zijn, kan de claim escaleren tot aan de hoofdaannemer of de eindopdrachtgever. Bij ernstige onderbetaling kan de rechter schakels overslaan bij opzet of zware nalatigheid.
Hoe beperk je financiële risico's met een G-rekening?
In de bouw- en infrasector bestaat soms het misverstand dat een betaling op een G-rekening een organisatie beschermt tegen alle vormen van ketenaansprakelijkheid. Dit is niet juist. De G-rekening is een geblokkeerde bankrekening die uitsluitend is bedoeld voor de Wet ketenaansprakelijkheid (Wka). Met een storting op deze rekening garandeer je dat de onderaannemer geld reserveert voor de Belastingdienst om loonheffingen en btw te voldoen.
Voor claims vanuit de Wet aanpak schijnconstructies (WAS) biedt een G-rekening geen dekking. Het geld op een G-rekening mag wettelijk niet worden gebruikt om achterstallig loon aan werknemers uit te keren. Als een onderaannemer personeel onderbetaalt, kunnen gedupeerde werknemers of vakbonden een rechtstreekse loonvordering indienen bij de hoofdaannemer.
25%
Veelgebruikt stortingspercentage voor fiscale vrijwaring bij loonheffingen (Wka)
Om gebruik te maken van de disculpatieregeling (vrijwaring van fiscale aansprakelijkheid) bij de Belastingdienst, is het gebruikelijk om zo'n 25% tot 55% van de factuursom over te maken naar de G-rekening van de onderaannemer, afhankelijk van onder meer de btw-verlegging. Dit geeft zekerheid dat belastingnaheffingen uit de keten niet op jouw organisatie worden verhaald. Om risico's op grond van de WAS te verkleinen is meer nodig dan een financiële transactie: het vereist heldere contractafspraken, controle op cao-naleving en fysieke identiteitsverificatie.
Hoe verandert de handhaving op ketenaansprakelijkheid vanaf 2027?
Overheidsinstanties zoals de Nederlandse Arbeidsinspectie en de Belastingdienst intensiveren hun onderlinge gegevensuitwisseling. De traditionele controlepraktijk — waarbij papierwerk pas maanden na oplevering van een project werd gecontroleerd — verschuift steeds meer naar directe handhaving op de locatie zelf.
Inspecties op bouw- en projectlocaties controleren niet langer alleen op de aanwezigheid van een geldig ID-bewijs, maar koppelen de aanwezigheid op de werkvloer direct aan de achterliggende administratie. Als een geldige A1-verklaring bij buitenlandse krachten ontbreekt of de urenregistratie niet klopt met de geldende cao-schalen, kan de Arbeidsinspectie het werk direct stilleggen en volgen er bestuurlijke boetes voor de gehele keten.
Administratieve controle achteraf Verouderd
Realtime digitale poortverificatie & urenkoppeling Norm 2027
Zo automatiseer je eenvoudig alle verplichte documentcontroles
Het handmatig opvragen, controleren en opslaan van paspoorten, KvK-uittreksels, G-rekeningovereenkomsten en A1-verklaringen kost projectteams wekelijks veel tijd. Een handmatig proces vergroot daarnaast de kans op menselijke fouten, zoals het over het hoofd zien van een verlopen document of een onvolledig dossier.
Door documentvalidatie vooraf en tijdens de uitvoering te digitaliseren, verschuift de administratieve taak naar de onderaannemer en verloopt de naleving automatisch.
01
Geautomatiseerde uitvraag vóór de start van het werk
Onderaannemers uploaden zelf de vereiste dossiers (zoals KvK-gegevens, Wka-verklaringen en ID-validaties) via een beveiligde portal voordat hun personeel het terrein betreedt.
02
Automatische status- en verloopbewaking
Het systeem controleert vervaldata en geeft tijdig meldingen wanneer een A1-verklaring of ID-bewijs dreigt te verlopen. Zo blijft de dossieropbouw op orde.
03
Koppeling met toegangscontrole op de locatie
Alleen medewerkers van goedgekeurde onderaannemers met een compleet en gevalideerd dossier krijgen fysieke toegang tot het projectterrein.
Compli SaaS Oplossing
Voorkom ketenrisico's en automatiseer je dossieropbouw
Met Compli worden de administratieve lasten rondom de Wka en WAS efficiënt ingericht. Het platform valideert automatisch alle verplichte documenten van onderaannemers en ondersteunt bij het afdekken van ketenaansprakelijkheidsrisico's vóór de eerste werkdag op locatie.
Vraag een vrijblijvende compliance-scan aan
Het scheiden van fiscale verplichtingen (Wka) en arbeidsrechtelijke eisen (WAS) is cruciaal voor een beheersbare projectorganisatie. Waar stortingen op de G-rekening beschermen tegen belastingclaims, vraagt de naleving van eerlijke lonen om een actieve controle op documentatie en ketenidentiteit. Door deze processen vooraf digitaal in te richten, blijven projecten vrij van financiële verrassingen en boetes.



